7.6. 

Реттегіштің тиімді икемделуін есептеу

 

Тиімді орнатылулар деп нысана және реттегіштен тұратын жүйеге берілген сапалық көрсеткіштермен қамтамасыз етуге мүмкіндік беретін орнатылуларды атаймыз. Негізінде сапалық көрсеткіштер квадраттық критеридің Iкв минимальді мәнінде берілген тербелушілік дәрежесімен m анықталады. Тиімді орнатылуларды алу үшін кең тараған кеңейтілген амплитуда-фазалық сипаттама әдісі және (Циглер –Никольс) өшпейтін тербелістер әдісі бар.

Кеңейтілген амплитуда-фазалық сипаттама әдісі кеңейтілген амплитуда-фазалық сипаттамалар қолданылған Найквист критериінің негізгі түсініктеріне таянады. Кеңейтілген амплитуда-фазалық сипаттамалар қарапайым амплитуда-фазалық сипаттамалардан тербелушілік дәрежесін m енгізу арқылы алынады. Ашық жүйенің сипаттама теңдеуінің Рраз. және комплексті айнымалылардың жиіліктік сипаттамаларының W(iω) түбірлер жазықтықтарын қарастырайық (7-27 сурет).

Найквист критериіне сәйкесінше, жабық жүйе берілген тербелушілік дәрежесіне m ие болатын шарттарды орнықтыруға болады:

1.     Егер ашық жүйе берілген m* кем емес тербелушілік дәрежесіне ие болса, онда жабық жүйе берілген тербелушілік дәрежесіне ие болады, егер ашық жүйенің РАФХ (-1, i0) координаталы нүктеден өтсе; егер ашық жүйенің  РАФХ (-1, i0) координаталы нүктені алмаса, онда тербелушілік дәрежесі берілген m* -нен көп (7-27 сурет). 

2.    

arctg m

B

O

A

iω

α

Рраз.

i Im

W(iω)

ω=0

Re

W(iω)

W(-mω+iω)

ω→∞

arctg m

2.

 1.

[-1;i0]

Егер ашық жүйе берілген m* кем тербелушілік дәрежесіне ие болса, онда жабық берілгеннен кем емес тербелушілік дәрежесіне ие болады, егер ашық жүйенің РАФХ (-1, i0) координаталы нектені ашық жүенің сипаттама теңдеуінің қанша түбірлері АОВ сәулелерінен оң жақта жатса, сонша тер алып жатса (7-28 сурет).

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1 – сипаттама теңдеуінің түбірлер жазықтығы;

2 – қарапайым және кеңейтілген амплитуда-фазалық сипаттамалар.

 

7-27 сурет. Ашық жүйенің сипаттама теңдеуінің Рраз. және жиіліктік сипаттамалардың W(iω) түбірлер жазықтығы

arctg m

B

O

A

iω

α

Рраз.

i Im

W(iω)

ω=0

Re

W(-mω+iω)

ω→∞

2.

 1.

[-1;i0]

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 

                                        

7-28 сурет. Ашық жүйенің сипаттама теңдеуінің Рраз. және жиіліктік сипаттамалардың W(iω) түбірлер жазықтығы